Metin Özbek – Çayönü’nde İnsan

 

çayönü

“Yontma Taş Çağı topluluklarının çocuklarında, yetersiz beslenmeden kaynaklanan rahatsızlıklara ya da metabolizma bozukluklarına pek rastlanmaması, Yontma Taş Devri ile Cilalı Taş Devri toplulukları arasındaki yaşam farklılığından kaynaklanmaktadır. Cilalı Taş Devri’yle beraber tarıma geçişin ardından, ciddi ölçüde kansızlık çeken bireylerin (özellikle bebek ve çocuklar) iskeletlerine rastlamaya başlıyoruz. Gerçekten de, bu yeni geçim ekonomisinin bir gereği olarak, demir açısından çok fakir tahıl ağırlıklı bir beslenme alışkanlığının benimsenmesi, sütten kesme sırasında bebeklere öğütülmüş tahıllardan hazırlanan lapaların yedirilmeye başlanması (çoğu kez hijyenik koşullarda hazırlanmayan bu yiyeceklerin mikrop içerme ve bu yüzden dizanteri gibi ölümcül bağırsak enfeksiyonlarına ortam hazırlama olasılığı da yüksekti), yoğun ve sürekli bir yerleşim yaşam ile bağlantılı olarak sağlıksız bir çevrenin ortaya çıkması, kansızlık dediğimiz ve özellikle bebek ve çocuklarla emzirme ya da hamilelik dönemindeki kadınlar için ciddi tehlikeleri içeren patolojik durumu da beraberinde getirdi. Bu yüzden vücudun direnci ciddi ölçüde zayıflıyordu. Çayönü topluluğunun nüfus yapısını irdelerken, bebeklik çağında karşılaştığımız yüksek ölüm hızı da bir bakıma bu yeni yaşam biçiminin tüm olumsuzluklarını yansıtmaktadır. Buğday ve diğer bazı tahılların ekimini yapmak için açılan tarlalar ve geniş nüfusun su gereksinmesini karşılamak üzere oluşturulan göletler, anofel türü sivrisineklerin kolayca üreyip çoğalmasına ortam hazırladı. Böylece, parazitler ve enfeksiyonel hastalıklar, Cilalı Taş Devri’nden itibaren toplumları tehdit eder hale geldi. İnsanoğlu artık içinde yaşadığı doğal çevreyi, tehlikesinin bilincine varmadan, adeta sorunsuzca değiştirmeye başlamıştı.

Neolitik Çağ’ın bir parçası sayılan tarım devrimi, kuşkusuz önemli bir kültürel değişme, insanlık tarihinde değerli bir kilometre taşı idi. Ne var ki bu devrim, insan sağlığı açısından pek de olumlu bir tablo çizmedi. Daha doğru bir deyişle madalyonun öbür yüzü başka idi. Birçok hastalığın temelinde, Neolitik’le başlayan çiftçilik ve hayvancılığa dayalı geçim ekonomisi yatıyor dersek, o kadar da abartmamış oluruz. Çizmeye çalıştığımız bu olumsuz tablo sadece Çayönü için değil, aynı zamanda Anadolu ve Yakındoğu’daki diğer birçok Neolitik Çağ toplumu için de geçerlidir.” (s. 37-38)

 

Özbek, Metin (2004). Çayönü’nde İnsan, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul.

 

neolithic-farmers

Neolitik Dönem’de Yaşam

Görsel

Yorumlar kapatıldı.

WordPress.com'da bir web sitesi veya blog oluşturun

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: