Gilles Deleuze – Bergsonculuk

bergsonculuk.jpg

 

“BİRİNCİ KURAL: Problemlere de doğruluk ve yanlışlık atfetmek, yanlış problemin geçersizliğini göstermek, doğruluk ve yaratmayı problemler düzeyinde uzlaştırmak.

 

Aslında doğru ve yanlışın yalnızca çözümlerle ilgili olduğuna, ancak çözümlerle başladığına inanmakla hata ediyoruz. Bu önyargı toplumsaldır (çünkü toplum ve onun kurallarını aktaran dil, bize hep “devletin idari dosyaları”ndan çıkmış gibi hali hazırda bulunan problemler “verir”, çok zayıf bir özgürlük alanı bırakarak bizi bu problemleri “çözmeye” zorlar). Dahası söz konusu önyargı çocuklukta başlar ve okulda karşımıza çıkar: Problemleri “veren” hep hocadır, öğrencinin görevi çözümü bulmaktan ibarettir. Böylece bir tür kölelik durumunda tutuluruz. Gerçek özgürlük problemlerin ne olduğuna karar verebilme, onları kurabilmekte yatar: Bu “yarı-tanrısal” güç, doğru problemlerin yaratıcı biçimde ortaya çıkarılmasını olduğu kadar yanlış problemlerin ortadan kaldırılmasını da içerir. “Gerçek şu ki felsefede ve hatta başka alanlarda asıl söz konusu olan problemi çözmekten onu bulmak ve sonuç olarak onu ortaya koymaktır. Çünkü spekülatif bir problem doğru ortaya konar konmaz çözülür. Şunu demek istiyorum, doğru ortaya konan problemlerin çözümü de vardır, bu çözüm saklı, adeta örtülü kalabilir; bu durumda tek yapmak gereken örtüyü kaldırmak, onun ardındakini keşfetmektir. Ama problem ortaya koymak sadece keşfetmek değil icat etmektir. Keşif, edimsel ya da virtüel olarak zaten varolana ilişkindir; bu yüzden er ya da geç gerçekleşecektir. İcat ise varolmayana varlık verir, bu yüzden de asla gerçekleşmemesi de mümkündür. Matematikte, daha da güçlü bir biçimde metafizikte, icat çabası çoğu kez problemi ortaya çıkarmaktan, problemi ortaya koymayı sağlayacak terimleri yaratmaktan ibarettir. Problemin ortaya konuşu ve çözümü neredeyse aynı anlama gelir: Gerçekten büyük problemler ancak çözüldüklerinde ortaya konabilirler””*(s.55-56).

 

Deleuze, Gilles (2010), Bergsonculuk, çev. Hakan Yücefer, Otonom Yayıncılık, İstanbul.

*H. Bergson, La pensée et le Mouvant, PUF, 1941, s.51-52 (Düşünce ve Devingen, çev. Miraç Katırcıoğlu, Maarif Basımevi,1959, s.66)

bergson.jpg

Henri Bergson (1859- 1941)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com'da bir web sitesi veya blog oluşturun

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: