Sencer Divitçioğlu – Oğuz’dan Selçuklu’ya

oguz-dan-selcuklu-ya-boy-konat-ve-devlet5a9722001fb695a55eceb497d13c2605

 

“Pekiyi! Oğuz boylarını simgeleyen bu kuşları* nasıl yorumlayabiliriz? Onlar hangi işlevi yüklenmişlerdir? Sorunun, (yaklaşık) yorumunu belki Kaşgarî’de buluruz. Onda şöyle bir kavram var: eşlik < eşliğ. Anlamı, ‘sahip olunan aile ruhu’dur. Totem, ongun, törit, tanara gibi çok şey anlatmak isteyen bu kavram, şu dörtlükle daha da belirginleşir.

anıng işin keçürdüm

eşin yeme gaçurdum

ölüm otun içürdüm

içti bolup yüzi turi

 

Onun işini bitirdim

Eşini de kaçırdım

Ölüm otunu içirdim

İçti onun yüzü olup dupduru.

 

Kaşgarî’nin bu dörtlüğünde, ‘eşliğin’ ölüm anında maktulün hemen yanıbaşında olduğu ve ölümün gerçekleşmesiyle birlikte bu aile ruhunun bedeni anında terk ettiği gerçeği var. Anlaşıldığı kadarıyla eşliğin bir koruyucu ruh olduğu ve bireye (topluluğa) daima eşlik ettiği bellidir. Tıpkı, Ortaçağ Akdeniz insanını kollayan oertatos philis (görünmeyen dost) gibidir. Şu farkla ki, Akdenizlinin philis’i Hiristin insanken, Tengriye tapan Oğuzunki yırtıcı kuştur… Ölüm anında o kuş, ölünün ruhunu uçarak uçmağa taşır” (s. 42-43).

 

Divitçioğlu, Sencer (2003). Oğuz’dan Selçuklu’ya, YKY, İstanbul.

 

*Bu kuşlar kartal, atmaca, şahin, kerkenez, doğan, tavşancıl ve çakırdır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com'da bir web sitesi veya blog oluşturun

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: