Marshall Berman- Katı Olan Her Şey Buharlaşıyor

verso-9780860917854-all-that-is-solid-melts

map-of-st-petersburg-in-1705-historical-reconstructionMap of St. Petersburg in 1705. Historical reconstruction (1853)

“St. Petersburg’un kuruluşu yukarıdan aşağı, zorbaca yürütülen ve dayatılan dünya modernleşme tarihinin, belki de en dramatik kertesidir. I. Peter, bu şehri 1703’de, Neva (“Çamur”) Nehrinin Lagoda Gölünden topladığı sularını getirip Baltık Denizine açılan Finlandiya Körfezine döktüğü yerde kurmaya başladı. Burasını büyük bir donanma üssü ve ticaret merkezi olarak kurmayı tasarlamıştı. Petro, Flemenk doklarında çıraklık yapmıştı. Tahta geçtiğinde ilk başarısı Rusya’yı bir deniz gücü haline getirmek oldu. Şehir, o sıralarda ülkeyi ziyaret eden bir İtalyan seyyahın dediği gibi, “Avrupa’ya açılan bir pencere olacaktı: hem fiziksel anlamda -Avrupa ile evvelce olamadığınca yakın ilişki kurulabilecekti- hem de simgesel anlamda. Her şeyden  önce Petro, Rusya’nın başkentini burada, pencereleri Avrupa’ya açılan bu yeni şehirde kurularak yüzyıllara dayalı bir geleneği ve dinsel havası olan Moskova’nın işini bitirmek istiyordu. Demeye getiriyordu ki, Rus tarihi tertemiz bir sayfada yepyeni bir başlangıç yapmalıdır.

peter-the-great-considering-the-building-of-st-petersburg-on-the-shore-of-the-baltic-sea

Peter the Great considering the building of St. Petersburg on the shore of the Baltic Sea by Alexandre Benois

Bu sayfaya yazılanlar tamamen  Avrupai olacaktı: Bu nedenle Petersburg’un kuruluşu baştan sona İngiltere, Fransa, Hollanda ve İtalya’dan getirilen mimar ve mühendislerce planlanıp tasarlandı.

Bu şehir, Amsterdam ve Venedik gibi bir adalar ve kanallar sistemi üzerine yayılacak; şehir merkezi kıyı boyunca uzanacaktı. Modeli, Rönesans’tan beri Avrupa’da geçerli standartlara uygundu;  gelgelelim tüm şehirleri Ortaçağ’dan kalma eğri büğrü, dolambaçlı sokaklarla dolu Rusya’nın alışık olmadığı bir tarzda geometrik ve düz hatlıydı. Devlet resmi evrak kâtibi, bu yeni düzen karşısındaki tipik şaşkınlığı ifade eden bir şiir yazmıştı:

geometri ortaya çıktı,

kadastro her şeyi kaplıyor.

Ölçülemeyen bir şey kalmadı yeryüzünde.

Öte yandan, yeni şehrin belli başlı tüm özellikleri Ruslara özgüydü. Batıdaki hiçbir yönetici böylesine muazzam ölçekte bir inşaata girişemezdi. On yıl içinde bu bataklıkların ortasında 35.000 bina yükseldi; yirmi yıl içinde nüfus 100.000’e yaklaşmış ve Petersburg, bir gece içinde Avrupa’nın büyük metropollerinden biri olmuştu.” (s. 237-238)

Berman, Marshall (2013). Katı Olan Her Şey Buharlaşıyor, (çev. Ümit Altuğ ve Bülent Peker), İletişim Yayınları, İstanbul.

map-of-st-petersburg-in-the-1720s-by-johann-homannMap of St. Petersburg in the 1720s by Johann Homann

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com'da bir web sitesi veya blog oluşturun

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: